Wat geld met geluk te maken heeft.

Geluk is een complex begrip dat een emotionele toestand beschrijft die wordt gekenmerkt door vreugde, tevredenheid en positieve gevoelens. Onderzoekers op het gebied van geluk maken onderscheid tussen langdurige tevredenheid, die gebaseerd is op een algemeen levensgevoel, en dagelijks emotioneel welbevinden, dat gaat om kortetermijngevoelens van geluk in het dagelijks leven.

Ook hersenonderzoek draagt bij aan de definitie van geluk door een onderscheid te maken tussen genetisch beïnvloede tevredenheid en kortetermijngevoelens van geluk. Deze kortetermijngevoelens van geluk worden veroorzaakt door een complexe mix van hormonen in de hersenen, die wordt beïnvloed door verschillende omstandigheden en ervaringen.

Samengevat kan geluk worden omschreven als een emotionele toestand die bestaat uit zowel langdurige tevredenheid als kortetermijngevoelens van geluk, en die beïnvloed wordt door individuele, genetische, sociale en omgevingsfactoren.

Geluk wordt beïnvloed door allerlei factoren, zoals ontdekt door de Zwitserse econoom en geluksonderzoeker Bruno Frey. Dit zijn onder meer positieve relaties, gezondheid, leefomstandigheden qua maatschappelijke en politieke situatie, vrijheid en zelfontplooiing. En ja, geld speelt ook een rol. Materiële welvaart geeft ons financiële zekerheid, een basisbehoefte van de mens.

Uit onderzoek blijkt trouwens dat geld ons vooral gelukkig maakt als we het delen. Door bijvoorbeeld iets voor anderen te kopen of te doneren kunnen we niet alleen ons eigen geluk vergroten, maar ook dat van anderen bevorderen. Dit onderstreept het belang van vrijgevigheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid voor ons geluksgevoel.

Meer geld betekent niet automatisch meer geluk. Lange tijd ging de wetenschap ervan uit dat geld mensen maar tot een bepaald bedrag gelukkiger maakt, waarna de geluksstijging afvlakt. Een nieuwe Amerikaanse studie laat nu zien dat zowel levensvoldoening als dagelijks emotioneel welzijn blijven stijgen met een hoger inkomen. Ten minste tot een hoger limiet van meer dan $80.000 – ongeveer €75.000. De reden hiervoor is dat mensen met meer geld het gevoel hebben meer controle te hebben over hun leven.

De reden die wordt genoemd is dat mensen met meer geld het gevoel hebben meer controle over hun leven te hebben. Dit ondersteunt het idee dat financiële zekerheid en autonomie belangrijke aspecten zijn van persoonlijk geluk.

Geld, en de daarmee samenhangende controle en zekerheid, spelen zonder twijfel een rol in ons geluksgevoel. Toch zijn er ook andere factoren van belang. Volgens het World Happiness Report 2023, dat de gelukkigste landen ter wereld toont, staan Scandinavië, Nederland en Zwitserland bovenaan. Deze landen kenmerken zich niet alleen door materiële welvaart, maar ook door een sterke democratische traditie, veel burgerparticipatie, meer gelijkheid en minder sociale ongelijkheid.

De bekende wetenschapper Bruno Frey concludeert dat mensen in democratieën met meer participatie en vrijheid, en in gedecentraliseerde politiek waarbij lokale gemeenschappen zelfstandig kunnen handelen, gelukkiger zijn. Dit onderstreept het belang van participatie, gelijkheid en lokale autonomie voor persoonlijk geluk.

Zou dit kunnen betekenen dat een democratisch geldsysteem ons gelukkiger maakt? We weten het niet. Maar laten we kijken naar wat dit idee zou kunnen ondersteunen:

• Gelijkheid en rechtvaardigheid. In een democratisch systeem zoals cryptomunten hebben we wereldwijd dezelfde kansen op toegang. We kunnen transacties in realtime uitvoeren en zo beter in onze basisbehoeften voorzien.


• Gedecentraliseerd en zelfbepalend. Met cryptomunten hebben we volledige controle over onze eigen bezittingen. We zijn niet afhankelijk van centrale instellingen met hun eigen regels. Dit kan ons een gevoel van vrijheid en zelfbeschikking geven.

• Participatie en empowerment. Binnen de crypto-gemeenschap hebben gebruikers de mogelijkheid deel te nemen aan beslissingen over het gebruik en de verdeling van geld, en zo mee het systeem vorm te geven.

• Stabiliteit. Cryptomunten zoals Bitcoin zijn schaars en hun aanbod is voorspelbaar, wat kan beschermen tegen monetaire inflatie. Hun marktprijzen blijven echter volatiel en kunnen sterk schommelen.

• Transparantie en vertrouwen. Cryptomunten kunnen niet worden aangepast zoals traditionele valuta. Gebruikers weten meer over de bedrijven waarmee ze zaken doen. En frauduleuze of corrupte bedrijven kunnen verantwoordelijk worden gehouden.

Kunnen cryptomunten het wereldwijde geluk beïnvloeden? Hier is nog geen onderzoek naar gedaan. Een democratisch geldsysteem kan echter voordelen opleveren voor ieder van ons, maar ook voor de maatschappij, overheden en bedrijven als geheel. Er zijn inderdaad stemmen die hen potentie toedichten om de wereld een betere plek te maken.