El Salvador & Bitcoin: revolutionaire lessen.

El Salvador is een ontwikkelingsland met een bevolking van ongeveer 6,5 miljoen mensen. Ongeveer 70% van de inwoners heeft geen toegang tot traditionele financiële diensten, wat leidt tot financiële uitsluiting en economische instabiliteit. De bevolking is sterk afhankelijk van dure overboekingen uit het buitenland, aangezien veel Salvadoranen in het buitenland werken en geld naar huis sturen. Dit proces wordt vaak belemmerd door hoge kosten en lange transactietijden. De economie van het land lijdt onder de afhankelijkheid van de Amerikaanse dollar, die tot de introductie van Bitcoin de enige nationale valuta was. Deze afhankelijkheid van een buitenlandse munt maakte El Salvador kwetsbaar voor externe economische schokken en beperkte de financiële autonomie van het land.

Toen president Nayib Bukele in 2019 aantrad, zag hij cryptomunten zoals Bitcoin als een kans om los te komen van inflatie en de afhankelijkheid van de dollar. Als voorvechter van innovatie en technologische vooruitgang herkende hij het potentieel van cryptomunten zoals Bitcoin om de economische uitdagingen van het land aan te pakken. Daarnaast wilde hij financiële inclusie bevorderen en de toegang van de bevolking tot betaalbare financiële diensten verbeteren. De introductie van Bitcoin als officiële munteenheid werd gezien als een manier om de kosten en bureaucratie van buitenlandse geldovermakingen te verminderen en tegelijkertijd de financiële autonomie van het land te versterken.

Op 7 september 2021 werd Bitcoin bij wet officieel aangenomen als nationale munt. Alle bedrijven waren verplicht Bitcoin als betaalmiddel te accepteren. Om het gebruik te stimuleren kreeg elke burger $30 aan Bitcoin bij het downloaden van een speciale crypto-app genaamd "Chivo." Daarnaast konden gebruikers ook korting krijgen op brandstof met de Chivo-app.

Een hobbelig begin

Wat in theorie overtuigend klinkt, liep in de praktijk echter deels spaak. In werkelijkheid heeft meer dan de helft van de huishoudens de Chivo-app gedownload. Meer dan 60% daarvan gebruikte echter alleen de gratis Bitcoin en deed verder geen transacties. Het aantal dagelijks actieve gebruikers blijft klein, zelfs na vier jaar. Men schat dit op zo'n 20%, en het beperkt zich voornamelijk tot jonge, goed opgeleide mensen die al een bankrekening hadden en niet de primaire doelgroep van het initiatief waren.

De acceptatie onder winkeliers en bedrijven verliep ook niet zoals gepland. Een jaar na de invoering van de Bitcoinwet accepteerde slechts 20 procent van de bedrijven Bitcoin als betaalmiddel, ondanks dat dit wettelijk verplicht was.

President Bukele kreeg veel kritiek van zijn landgenoten, vooral omdat hij Bitcoin doordrukte zonder hen voldoende te informeren over de risico's en uitdagingen. In de beginfase was er veel fraude en identiteitsdiefstal. In plaats van het $30 Bitcoin-saldo troffen velen een lege wallet aan.

De grote waardeschommelingen van Bitcoin worden ook kritisch bekeken, omdat ze voor grote schommelingen in de koopkracht van de bevolking zorgen. El Salvador zou zelf meer dan $100 miljoen uit de staatskas in de cryptovaluta hebben geïnvesteerd. Door de daling van de Bitcoinprijs in 2022 zijn deze $100 miljoen nu veel minder waard. Dit heeft de kredietwaardigheid van het land beïnvloed. Het is daarom niet vreemd dat, volgens een studie van de Universidad Centroamericana (UCA), meer dan driekwart van de bevolking de invoering van Bitcoin als een vergissing ziet.

Ondanks alle kritiek zijn er ook veel positieve aspecten. Het is ook waarschijnlijk dat veel effecten pas op de lange termijn zichtbaar zullen zijn.

Feit is dat de bevolking in de eerste acht maanden al meer dan vier miljoen dollar aan overboekingskosten heeft bespaard. Het staat buiten kijf dat het initiatief ook investeringen naar het land heeft getrokken – vooral uit de cryptosector. Op de lange termijn kan worden verwacht dat de verspreiding van cryptomunten zal blijven toenemen. Dit zou El Salvador in de toekomst een leidende positie in de crypto-economie kunnen geven.

El Salvador beleefde bovendien in 2022 een fenomenaal toerismejaar. Velen schrijven dit toe aan de invoering van Bitcoin, al is het maar vanwege de nieuwe wereldwijde aandacht die het bracht. Het belangrijkste is dat de ervaringen uit El Salvador als casestudy kunnen dienen voor andere landen en de rest van de wereld.

Het voorbeeld van El Salvador laat zien dat het invoeren van cryptomunten als officiële nationale munt verschillende uitdagingen met zich meebrengt. Allereerst moet er een hoge mate van acceptatie zijn onder zowel winkeliers als de bevolking. Net zo belangrijk is een functionerende infrastructuur met veilige en gebruiksvriendelijke wallets, zodat cryptomunten in het dagelijks leven gebruikt kan worden. Daarnaast is het belangrijk om de bevolking voor te lichten over het gebruik en de risico’s, zodat misbruik en fraude voorkomen worden.

Update 2026: El Salvador tussen visie en realiteit

Vier jaar na de invoering van Bitcoin als officiële munt is het beeld genuanceerder geworden. Wat begon als een verplichting is nu een keuze geworden – bedrijven mogen zelf bepalen of ze Bitcoin accepteren of niet. Belastingen worden nog steeds uitsluitend in Amerikaanse dollars betaald, en de betrokkenheid van de staat bij de Chivo Wallet wordt geleidelijk afgebouwd.

Ondanks deze aanpassingen is het project verre van mislukt – integendeel. De overheid communiceert haar Bitcoin-bezit nu transparant via een speciaal platform, en dankzij de sterke prijsontwikkeling van de afgelopen twee jaar staan deze bezittingen stevig in de plus. Ook internationaal is het imago verbeterd: de kredietwaardigheid van El Salvador werd begin 2025 verhoogd.

Het grootste zichtbare succes is te zien in het toerisme: met bijna vier miljoen internationale bezoekers in 2024 behaalde het land een nieuw record. Hoewel Bitcoin in het dagelijks leven van de meeste inwoners nog altijd een beperkte rol speelt, is het een krachtig symbool geworden voor het wereldwijde imago van El Salvador, de gedrevenheid tot innovatie en de gedurfde positionering op het wereldtoneel.

El Salvador laat zien dat revoluties zelden een rechte lijn volgen. Soms zijn het juist de aanpassingen en koerscorrecties die een idee duurzaam maken op de lange termijn. De les van 2025 is duidelijk: een gedurfde visie vereist flexibiliteit, geduld – en de bereidheid om van de werkelijkheid te leren.